Einföld spurning um þjóðaratkvæðagreiðslu eða heimsendaspá um ESB
Stundum getur maður horft á pólitíska umræðu og fengið á tilfinninguna að þátttakendur séu staddir í sitthvorum sjónvarpsþættinum.
Þannig var upplifun margra af viðureign Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og Sigríðar Andersen í Kastljósi. Þær ræddu að nafninu til sama málið, en virtust engu að síður tala fram hjá hvor annarri nær allan tímann.
Þorgerður Katrín reyndi hvað eftir annað að beina umræðunni að því sem raunverulega liggur fyrir. Ekki aðild að Evrópusambandinu. Ekki upptöku evru. Ekki afsal fullveldis. Ekki einu sinni umsókn um aðild.
Það sem Alþingi er að ræða er einfaldlega hvort þjóðin eigi sjálf að fá að segja sitt álit á því hvort halda eigi áfram viðræðum við Evrópusambandið.
Það er allt og sumt.
Samt virtist Sigríður Andersen staðráðin í að ræða allt annað.
Í hvert skipti sem Þorgerður reyndi að útskýra að um væri að ræða þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna, snerist umræðan aftur að öllum þeim hörmungum sem gætu fylgt mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu einhvern tímann í framtíðinni.
Áhorfandinn gat því stundum fengið á tilfinninguna að verið væri að ræða brunavarnir á húsi sem hefur ekki einu sinni verið teiknað.
Það er auðvitað fullkomlega lögmætt að vera andvígur aðild Íslands að Evrópusambandinu. Það sjónarmið á fullt erindi í lýðræðislegri umræðu.
En þegar umræðan snýst um það hvort þjóðin eigi að fá að kjósa um framhald viðræðna verður dálítið sérstakt að haga málflutningnum eins og búið sé að ákveða inngöngu í sambandið.
Það sem vantaði helst í málflutning Sigríðar var viðurkenning á þeirri einföldu staðreynd að jafnvel þótt þjóðin samþykkti áframhald viðræðna væri engin aðild þar með samþykkt.
Ef viðræðurnar leiddu síðar til samnings þyrfti þjóðin að fá tækifæri til að greiða atkvæði aftur.
Með öðrum orðum: þjóðin fengi að segja já eða nei tvisvar.
Þess vegna varð stundum erfitt að skilja hvers vegna umræðan var sett fram eins og um væri að ræða lokaákvörðun um örlög íslensks fullveldis.
Raunar má segja að Þorgerður hafi verið að tala um lýðræðislegt ferli en Sigríður um niðurstöðuna sem hún óttast að gæti komið síðar.
Þar liggur kannski kjarni málsins.
Önnur var að ræða spurninguna sem á að leggja fyrir kjósendur.
Hin var þegar farin að berjast gegn svarinu.
Það er auðvitað pólitískt skiljanlegt.
En sem rökfærsla varð það stundum álíka ruglingslegt og að halda langa ræðu gegn hjónabandi þegar umræðan snýst aðeins um hvort fólk eigi að fara á fyrsta stefnumót.
Kastljósið sýndi því ekki aðeins ágreining um Evrópusambandið.
Það sýndi líka hversu erfitt getur verið að ræða fyrsta skrefið þegar annar aðilinn er þegar kominn tíu skref fram í tímann.
