– Kalli Snæ, gagnrýnir umræðuna um ivermectin
Læknirinn Kalli Snæ vakti nýverið athygli með ítarlegri Facebook-færslu þar sem hann gagnrýnir hvernig umræðan um lyfið ivermectin hefur verið sett fram í íslenskum fjölmiðlum. Sérstaklega gerir hann athugasemdir við notkun orðsins „töfralyf“, sem hann telur hafa verið notað í þeim tilgangi að gera lítið úr lyfinu og þeim sem hafa viljað ræða mögulega notkun þess.
Í færslu sinni bendir Kalli á að það sé í raun dálítið kaldhæðnislegt að orðið „töfralyf“ sé notað með neikvæðum hætti þegar vísindalegar greinar hafi sjálfar lýst ivermectin með sambærilegu orðalagi. Hann vísar þar meðal annars í ritrýndar rannsóknargreinar þar sem lyfið hefur verið nefnt „wonder drug“, sem mætti þýða sem „undralyf“ eða „töfralyf“.
Að mati Kalla hefur umræðan um ivermectin oft verið lituð af fordómum frekar en hlutlausri vísindalegri umræðu. Hann telur athyglisvert að þegar fjölmiðlar fjalli um lyfið sé gjarnan leitað álits hjá lyfjafræðingum fremur en læknum sem starfa við greiningu, meðferð og eftirfylgd sjúklinga. Þótt hann undirstriki mikilvægi þekkingar lyfjafræðinga telur hann að klínísk reynsla lækna eigi einnig að hafa vægi í slíkri umræðu.
Kalli leggur þó áherslu á að enginn sé að halda því fram að ivermectin sé kraftaverkalyf sem lækni alla sjúkdóma. Hann telur hins vegar að umræða um lyfið eigi að byggjast á staðreyndum og sögu þess fremur en niðrandi framsetningu.
Ein helsta áhersla færslunnar er sú staðreynd að ivermectin er á lista Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar yfir nauðsynleg lyf. Þar situr það við hlið margra af mikilvægustu lyfjum nútímalæknisfræði og hefur verið notað í gríðarlegu magni um allan heim í áratugi. Kalli bendir einnig á að uppgötvanirnar sem leiddu til þróunar ivermectin hafi átt þátt í að færa vísindamönnum Nóbelsverðlaunin í læknisfræði árið 2015.
Að hans mati er því erfitt að samræma þessa sögu við þá mynd sem stundum hefur verið dregin upp af lyfinu í almennri umræðu. Hann telur að þegar fjölmiðlar noti orðið „töfralyf“ sé það oft gert í þeim tilgangi að gera lítið úr lyfinu, þrátt fyrir að sambærilegt orðalag hafi lengi verið notað í vísindaritum til að lýsa óvenjulegum árangri þess við meðferð ákveðinna sníkjudýrasjúkdóma.
Kjarni færslu Kalla Snæs virðist því vera sá að menn geti haft mismunandi skoðanir á ivermectin og mögulegri notkun þess við ýmis heilsufarsvandamál, en umræðan verði að byggjast á heildarmyndinni. Sú heildarmynd inniheldur bæði gagnrýni og takmarkanir lyfsins, en einnig þá staðreynd að um er að ræða eitt þekktasta og mest rannsakaða lyf síðustu áratuga með einstaka sögu í alþjóðlegri heilbrigðisþjónustu.
Hvort menn eru sammála niðurstöðum Kalla eða ekki, þá vekur færslan upp mikilvæga spurningu: Á opinber umræða um lyf að byggjast á slagorðum og stimplum, eða á sögu, rannsóknum og þeim gögnum sem fyrir liggja?
